A Farewell to arms

  • Written by: Johan Atsma
  • Written on: 7 juli 2016
Book cover
  • Ernest Hemingway
  • Roman
  • Tirol

Het zou me niet verbazen als het werk van Hemingway inmiddels wat ligt te verstoffen. Je kunt het in goedkope herdrukken kopen maar mijn zoons, beiden net van de VWO hebben nog nooit van de man gehoord. Is dat jammer? Is het schokkend dat ik het me afvraag? Hemingway de man blijft voor velen een fenomeen, er is nog jaarlijks in Key West een look-alike verkiezing en ik neem aan dat ‘The old man and the sea’ door middelbare scholieren nog wel gelezen wordt. Voor mij is Hemingway de schrijver onontgonnen gebied. Maar goed, ik ben in de Italiaanse alpen en ik heb ‘a Farewell to arms’ bij me. Het werd in 1929 voor het eerst gepubliceerd.

 

A farewell to Arms speelt zich af aan het italiaanse alpenfront in de eerste wereldoorlog. De hoofdpersoon is een amerikaan die vrijwillig dienst heeft genomen in het italiaanse leger als ambulancechauffeur. Net als Hemingway zelf. Reden: onbekend. Onder andere in Zuid Tirol werd er gevochten. Een onmogelijk terrein om een conflict in uit te knokken. Toch is dat wel wat daar gebeurde. Ik had er geen idee van totdat ik ergens in de 90’er jaren verzeild raakte in een berghut in het Ortler gebied aldaar. Ik kwam na een pittige dag bergop met een groep bergsportcursisten aan in Rifugio Quinto Alpini op 2878 meter. De huttenwaardin ontving ons vriendelijk en zag dat sommigen onder ons Piu Stanko waren, ze zaten stuk zeg maar… Rifugio Quinto Alpini was ooit standplaats voor het vijfde regiment van het Italiaanse leger. Of zo iets, dacht ik te begrijpen.
Italie stond in ‘14-18 aan geallieerde zijde en er werd in Zuid Tirol stevig van leer getrokken tegen de Oostenrijkers. Ik herinner mij dat je er vanaf een gletsjer vlakbij van bovenaf de beroemde Stelviopas omhoog kan zien kronkelen. Die is voor nu het reisdoel. Qua locatielezen klopt het niet helemaal. Hemingway lag als vrijwilliger gelegerd aan het oostelijke front in italie, de Quinto Alpini ligt een stuk westelijker. Maar de oorlog is overal hetzelfde, dunkt me, doden of gedood worden hier in ontoegankelijk hoog alpien terrein: gekkenwerk.

Gedurende de twee weken dat ik me in de italiaanse alpen ophoud, vertel ik mijn partner honderduit over mijn carriere als amateur bergsporter, nu minstens 22 jaar geleden. Hemingway, moet ik bekennen, voegt daar weinig aan toe als ik in mijn slaapzak ’s avonds in de tent zijn roman open sla. Nee, dan “de Witte spin” een historisch overzicht van beklimmingen van de Eiger Noordwand, dat boek verslind je als je bergen in de buurt ziet. Daarover een andere keer meer.
Hemingway daarentegen prikkelt me op een andere manier.

 

 

Misschien heiligschennis maar ik vind het een niemandalletje qua verhaal en qua thematiek vind ik er ook niet veel in, ook al beweert de achterkant van deze uitgave anders. Zo zijn er wel meer klassiekers die bij lezing heden ten dage vooral een fronsend voorhoofd opleveren. Maar de stijl van Hemingway, die is bijzonder. Ik ben geen kenner, dat mag duidelijk zijn maar de staccato dialogen , de hamerende en kale stijl, dat maakt toch wel indruk. Je moet maar durven want van mooischrijverij is geen sprake.

 

 

A farewell to Arms is wat mij betreft eigenlijk geen oorlogsboek en ook de alpen spelen slechts zijdelings een rol. Het is een verhaal over liefde en kameraadschap geschreven vanuit een man die om onduidelijke redenen zijn heil zoekt aan het italiaanse front. Hij ontmoet een Engelse vrouw en raakt geheel verslingerd aan haar, echte liefde. Hij raakt gewond, zij raakt zwanger, hij redt het vege lijf door te deserteren tijdens een chaotische terugtocht van het leger en samen vluchten ze naar Zwitserland waar tijdens de bevalling moeder en kind beiden overlijden. De man staat aan het eind van het boek met erg lege handen en als lezer weet je eigenlijk nog steeds niet wat hem nou beweegt.

 
Een beroemd boek in een alinea samengevat. Is het boek een zelfportret? Een man die geluk vindt in kameraadschap in het leger, vervolgens in liefde voor een vrouw en in wezen eenzaam is en blijft in het leven dat zich als een avontuur aandient. De oorlog kom je in Zuid Tirol nog wel hier en daar tegen in de vorm van een monument op de Gavia pas of een klein museumpje plus monument in St Maria im Mustair. Maar daar blijft het dan verder wel bij, ik heb ook niet verder gezocht. Hemingway aldaar lezen doet de oorlog zeker niet herleven. Het zet me wel aan het denken over literaire stijl. Lezen doet schrijven…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *